فرمود : هركه رد كند از عرض برادر مؤمن خود ، خدا بهشت را براى او بنويسد البتّه « 1 » . و بعضى از علما گفته‌اند كه : هرگاه شخصى غيبت شخصى كند ، و ما ندانيم كه آن شخص استحقاق غيبت دارد يا نه ، جايز نيست كه گوينده را نهى كنيم و حكم به فسق او كنيم ؛ زيرا كه احوال مسلمانان محمول بر صحّت است ، و گاه باشد كه غرض صحيحى در اين غيبت داشته باشد ، و نهى كردن او ايذاى مسلم است ، و تا معلوم نشود كه آنچه او مىكند فسق است ايذاى او جايز نيست . و دور نيست كه در اين باب به تفصيلى قائل توان شد كه اگر قائل شخصى باشد كه ظاهر احوال او اين باشد كه غرض صحيحى ندارد منعش توان كرد ، و اگر قائل از اهل صلاح و ورع باشد ، و بناى اكثر امورش بر تديّن باشد و محامل صحيح دربارهء او بسيار باشد ، اگر ممكن باشد بر وجه حسنى او را بازدارند كه او آزرده نشود ، به اينكه توجيهى براى فعل آن شخص غايب پيدا كنند يا به نحو ديگر بكنند ، و الّا ساكت شوند و حكم به فسق قائل نكنند ، و در اين باب رعايت احتياط مهما امكن از طرفين لازم است ، و اللّه يعلم . فصل پنجم در كفّارهء غيبت و توبهء از آن است و شرايطى كه در توبه‌هاى ديگر معتبر است و گذشت در اينجا نيز معتبر است ، و چون حقّالناس است بايد غيبت‌كننده نزد هركس كه هتك عرض او كرده است تا

--> ( 1 ) بحار الانوار 75 / 254 ح 35 و 38 .